← Tüm hastalıklar

Kas ve sinir hastalıkları

Erken başlangıçlı jeneralize torsiyon distonisi (DYT1)

Kalıtsal bir hareket bozukluğu. Kaslar istemsiz kasılır, kol ya da bacak bükülür. Çoğu zaman çocuklukta başlar, zekâyı etkilemez.

Türkiye'de Ulusal Yenidoğan Tarama Programı'nın (topuk kanı) panelinde yer almıyor. Kaynak

Bu hastalık için takip, “Kas ve sinir hastalıkları” grubu üzerinden yapılır.

Hastalığı tanıyalım

Bu bölüm henüz hekim incelemesinden geçmedi. MedlinePlus, Orphanet ve NHS gibi kaynakların hasta bilgilerinden sade Türkçeye aktarıldı. Her kişide hastalık farklı seyredebilir; tanı ve tedavi için hekiminize danışın.

Bu hastalıkta ne olur?

TOR1A adlı gendeki bir değişiklik, hareketi yöneten sinir hücreleri arasındaki iletişimi bozar. Bu yüzden kaslar istemsiz kasılır; buna distoni denir. Belirtiler çoğu zaman bir kol ya da bacakta başlar. Bazı kişilerde zamanla gövdeye ve öbür kol ve bacaklara yayılır.

Hangi belirtiler görülebilir?

Belirtiler genellikle çocuklukta ya da ergenlikte başlar. Aynı ailede bile kişiden kişiye çok farklıdır.

  • Bir kol ya da bacakta istemsiz kasılma ve bükülme (sık ilk belirti)
  • Yazı yazarken elde kasılma, yani yazıcı krampı
  • Yürürken ayağın içe dönmesi
  • Hareketlerin zamanla dinlenirken de sürmesi (bazen)
  • Kasılmaların gövdeye ve öbür uzuvlara yayılması (bazen)
  • Titreme

Tanı nasıl konur?

Tanı nöroloji muayenesiyle düşünülür. Genetik test TOR1A genindeki değişikliği gösterir. Beyinde gözle görülen bir yapı bozukluğu genellikle yoktur.

Tedavi ve bakım

Tedavi belirtileri hafifletmeye yöneliktir. Bir hareket bozukluğu uzmanı erken dönemde sürece katılır. İlaç tedavisi ve derin beyin uyarımı, yani beyin pili ameliyatı seçenekler arasındadır. Fizyoterapi ve iş uğraşı terapisi günlük işleri kolaylaştırır. Düzenli izlem önemlidir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hastalığı izleyen hekim karar verir.

Aile için: kalıtım ve genetik danışmanlık

Hastalık baskın kalıtılır. Gen değişikliği olan bir ebeveynin her çocuğu için geni alma olasılığı 2'de 1'dir. Ama geni alanların yalnızca yaklaşık üçte birinde hastalık ortaya çıkar. Aynı ailede şiddet farklı olabilir. Genetik danışmanlık aileye riskleri anlatır.

Kaynak: MedlinePlus Genetics: Early-onset isolated dystonia · GeneReviews: DYT-TOR1A

Temel bilgiler

Ne kadar sık?
Toplumda görülme sıklığı: 1 000 000 kişide 1-9 (Avrupa)
Nasıl kalıtılır?
Otozomal dominant (baskın)
Genellikle ne zaman başlar?
Ergenlikte, Erişkinlikte, Çocuklukta
İlgili gen(ler)
TOR1A, EIF2AK2, SHQ1

Bu bilgiler Orphanet ve MedlinePlus kayıtlarından aktarılmıştır (son kontrol: 7 Ekim 2026). Sıklık değerleri yaklaşık aralıklardır.

Yalnız değilsiniz: Türkiye’deki hasta dernekleri

Bu hastalıkla ya da hastalık grubuyla ilgilenen, kâr amacı gütmeyen hasta ve aile kuruluşları. Bağlantılar bilgi içindir; Doktorclub bu kuruluşlarla bağlı değildir ve onları önermez.

Bu hastalığa özel bir hasta derneği bulamadık.

Tüm nadir hastalıklar için: Nadir Hastalıklar Federasyonu

Destek ve yardım

Doktorclub tanı koymaz, tedavi önermez ve hastane ya da hekim yönlendirmesi yapmaz. Bu sayfalar, hekiminizle konuşmanıza yardımcı olmak içindir.

DYT1 distonisi ile ilgili gelişmeler

Klinik çalışmalar (ClinicalTrials.gov)

Klinik çalışma, yeni bir tedavinin gönüllü hastalarda güvenli olup olmadığını ve işe yarayıp yaramadığını kurallara bağlı biçimde araştırır. Çoğu çalışma belirli yaş, genetik değişiklik ve sağlık koşulları arar. Katılım gönüllüdür.

Bu liste tedavi önerisi değildir. Faz 1–3 çalışmalarında denenen tedaviler araştırma aşamasındadır (deneyseldir): etkinlikleri ve güvenlikleri henüz kanıtlanmamıştır, onaylı tedavi değildir. Bir çalışmaya katılım, çalışmanın koşullarına ve hekim değerlendirmesine bağlıdır; ilk adım tedavinizi yürüten hekimle konuşmaktır.

ClinicalTrials.gov'da bu hastalık için şu an kayıtlı etkin girişimsel çalışma bulunamadı. Son kontrol: 7 Ekim 2026.

Tüm çalışmaları ClinicalTrials.gov'da görün · Klinik çalışmalara katılmak

Kas ve sinir hastalıkları: diğer gelişmeler

Tıbbi kodlar (hekiminizle konuşurken ve kaynak ararken)

Bu kodlar hastalığı uluslararası sınıflamalarda ve veri tabanlarında tanımlar. Hekiminizle konuşurken ya da güvenilir kaynak ararken işinize yarayabilir.

Orphanet kodu: ORPHA:256

ICD-11'de ayrı kodu yok; WHO bu hastalığı şu kategori altında sınıflar: 8A02.0Y

Kodlar 7 Ekim 2026 tarihinde WHO ICD-11 ve Orphanet kayıtlarıyla karşılaştırıldı.

Bu sayfa genel bilgi verir; tanının ve tedavinin yerini tutmaz. Belirtiler, tanı ve tedavi için hekiminize danışın.

Bu sayfalardaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları için hekiminize danışın. Acil bir durumda 112'yi arayın.

Her gelişme açık bir kaynağa dayanır ve kanıt düzeyiyle etiketlenir. Reklam ve ilaç markası yoktur. Bilimsel ilkelerimiz