← Tüm hastalıklar

Kan ve bağışıklık sistemi hastalıkları

Sistemik lupus eritematozus (SLE)

Bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularına saldırdığı uzun süreli bir hastalık. Deri, eklem, böbrek ve başka organları etkileyebilir. Belirtiler bir artar, bir azalır.

Türkiye'de Ulusal Yenidoğan Tarama Programı'nın (topuk kanı) panelinde yer almıyor. Kaynak

Acil durum kartı hazırlayın

Bu hastalık için takip, “Kan ve bağışıklık sistemi hastalıkları” grubu üzerinden yapılır.

Hastalığı tanıyalım

Bu bölüm henüz hekim incelemesinden geçmedi. MedlinePlus, Orphanet ve NHS gibi kaynakların hasta bilgilerinden sade Türkçeye aktarıldı. Her kişide hastalık farklı seyredebilir; tanı ve tedavi için hekiminize danışın.

Bu hastalıkta ne olur?

Bağışıklık sistemi normalde vücudu mikroplara karşı korur. Lupusta ise yanlışlıkla vücudun kendi dokularına saldırır. Bu saldırı iltihaba yol açar. Deri, eklemler, böbrekler, kalp, akciğer, sinir sistemi ve kan hücreleri etkilenebilir. Hastalık ataklar ve sakin dönemlerle seyreder.

Hangi belirtiler görülebilir?

Belirtiler kişiden kişiye çok değişir. Gelip gidebilir.

  • Eklem ağrısı ve şişliği (sık)
  • Aşırı yorgunluk, ateş, kilo kaybı
  • Yanaklarda ve burun üstünde kelebek biçimli kızarıklık (yaklaşık yarısında); güneşte artar
  • Güneşe karşı hassasiyet, saç dökülmesi
  • Ağızda ve burunda yaralar
  • Böbrek tutulumu (yaklaşık üçte birinde)
  • Derin nefeste göğüs ağrısı
  • Kansızlık, kan hücrelerinde azalma

Tanı nasıl konur?

Hekim belirtileri sorar ve muayene eder. Kan testlerinde bazı otoantikorlara bakılır. Hemen tüm hastalarda ANA testi pozitiftir, ama bu test tek başına tanı koydurmaz. İdrar testi, kan sayımı ve gerekirse böbrek biyopsisi yapılır.

Tedavi ve bakım

Amaç belirtileri kontrol etmek ve organları korumaktır. Tedavi, hastalığın ne kadar etkin olduğuna ve hangi organı tuttuğuna göre seçilir. İltihabı azaltan ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar kullanılır. Lupus için onaylı biyolojik ilaçlar da vardır. Güneşten korunmak, aşıları güncel tutmak ve sigarayı bırakmak önemlidir. Kalp ve kemik sağlığı da düzenli izlenir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hastalığı izleyen hekim karar verir.

Aile için: kalıtım ve genetik danışmanlık

Lupus çoğu zaman doğrudan kalıtılan bir hastalık değildir. Bazı gen farkları riski artırabilir. Hastalık ailelerde biraz daha sık görülür. Çok nadir bir biçimi çekinik kalıtılır. Hamilelik düşünen kadınlar önce hekimiyle görüşmelidir. Ailede birden çok hasta varsa genetik danışmanlık yararlı olabilir.

Kaynak: MedlinePlus Genetics: Systemic lupus erythematosus · MedlinePlus: Systemic lupus erythematosus · NHS: Lupus

Temel bilgiler

Ne kadar sık?
Yıllık yeni vaka: 100 000 kişide 1-9 (Dünya) · Toplumda görülme sıklığı: 10 000 kişide 1-5 (Dünya)
Nasıl kalıtılır?
Kalıtsal değil
Genellikle ne zaman başlar?
Ergenlikte, Erişkinlikte, Çocuklukta, Bebeklikte
İlgili gen(ler)
TREX1, CTLA4, HLA-DRB1, IL10, MECP2, FCGR3B

Bu bilgiler Orphanet ve MedlinePlus kayıtlarından aktarılmıştır (son kontrol: 7 Ekim 2026). Sıklık değerleri yaklaşık aralıklardır.

Yalnız değilsiniz: Türkiye’deki hasta dernekleri

Bu hastalıkla ya da hastalık grubuyla ilgilenen, kâr amacı gütmeyen hasta ve aile kuruluşları. Bağlantılar bilgi içindir; Doktorclub bu kuruluşlarla bağlı değildir ve onları önermez.

Bu hastalığa özel bir hasta derneği bulamadık.

Tüm nadir hastalıklar için: Nadir Hastalıklar Federasyonu

Bu hastalıkla ilgili rehberler

  • Okulda nadir hastalıkla · Okula anlatmak, ilaç ve acil planı, kaynaştırma ve BEP, destek eğitim odası, devamsızlık, LGS/YKS düzenlemeleri, akran zorbalığı.

Destek ve yardım

Doktorclub tanı koymaz, tedavi önermez ve hastane ya da hekim yönlendirmesi yapmaz. Bu sayfalar, hekiminizle konuşmanıza yardımcı olmak içindir.

Lupus (SLE) ile ilgili gelişmeler

Klinik çalışmalar (ClinicalTrials.gov)

Klinik çalışma, yeni bir tedavinin gönüllü hastalarda güvenli olup olmadığını ve işe yarayıp yaramadığını kurallara bağlı biçimde araştırır. Çoğu çalışma belirli yaş, genetik değişiklik ve sağlık koşulları arar. Katılım gönüllüdür.

Bu liste tedavi önerisi değildir. Faz 1–3 çalışmalarında denenen tedaviler araştırma aşamasındadır (deneyseldir): etkinlikleri ve güvenlikleri henüz kanıtlanmamıştır, onaylı tedavi değildir. Bir çalışmaya katılım, çalışmanın koşullarına ve hekim değerlendirmesine bağlıdır; ilk adım tedavinizi yürüten hekimle konuşmaktır.

Hekiminize sorabilecekleriniz

  • Bu çalışma bizim için uygun olabilir mi?
  • Katılırsak şu anki tedavi ve kontroller nasıl etkilenir?
  • Çalışma nerede yapılıyor; yol ve konaklama gibi konular nasıl karşılanıyor?
  • Çalışmadan ayrılmak istersek ne olur?

ClinicalTrials.gov'da bu hastalık için 302 etkin girişimsel çalışma kayıtlı. 182 tanesi şu an katılımcı alıyor; 10 tanesinin Türkiye'de merkezi var. Son kontrol: 7 Ekim 2026.

Öne çıkan kayıtlar (Türkiye'de merkezi olanlar önce). Çalışma adları kayıttaki özgün hâliyle (İngilizce):

Tüm çalışmaları ClinicalTrials.gov'da görün · Klinik çalışmalara katılmak

Kan ve bağışıklık sistemi hastalıkları: diğer gelişmeler

Tıbbi kodlar (hekiminizle konuşurken ve kaynak ararken)

Bu kodlar hastalığı uluslararası sınıflamalarda ve veri tabanlarında tanımlar. Hekiminizle konuşurken ya da güvenilir kaynak ararken işinize yarayabilir.

Orphanet kodu: ORPHA:536 · ICD-11 4A40.0

Kodlar 7 Ekim 2026 tarihinde WHO ICD-11 ve Orphanet kayıtlarıyla karşılaştırıldı.

Bu sayfa genel bilgi verir; tanının ve tedavinin yerini tutmaz. Belirtiler, tanı ve tedavi için hekiminize danışın.

Bu sayfalardaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları için hekiminize danışın. Acil bir durumda 112'yi arayın.

Her gelişme açık bir kaynağa dayanır ve kanıt düzeyiyle etiketlenir. Reklam ve ilaç markası yoktur. Bilimsel ilkelerimiz