Okulda nadir hastalıkla

Öğretmen ve okul idaresiyle görüşme

Okul yılı başlamadan ya da tanıdan hemen sonra sınıf öğretmeni, okul müdürü ve rehberlik öğretmeniyle görüşebilirsiniz. İlkokul ve ortaokulda veli, 2026'dan beri görüşme gününü okulun internet sayfasındaki randevu sisteminden alır. Görüşmede hastalığın okul gününü nasıl etkilediğini anlatın. Neyi bilmeleri, neyi yapmaları gerektiğini birlikte konuşun.

1. Okulun internet sayfasındaki randevu sisteminden görüşme günü alın.
2. Görüşmeye kısa bir yazılı bilgi notu götürün.
3. Kimin sorumlu olacağını ve size nasıl ulaşılacağını netleştirin.
4. Yılda en az bir kez ya da sağlık durumu değişince bilgiyi yenileyin.

Kaynak: MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 78/11 (mevzuat.gov.tr)

Yazılı bilgi notu (sağlık planı)

Türkiye'de nadir hastalıklar için okula verilecek resmî bir form bulunamadı. Birleşik Krallık'ta okullar bunun için “bireysel sağlık planı” kullanır. Bu planda hastalık, belirtiler ve tetikleyiciler yazar. İlaç, yemek, dinlenme, devamsızlık ve sınav ihtiyaçları da yer alır. Acil durumda ne yapılacağı ve kimin aranacağı açıkça belirtilir. Notu hekiminizle birlikte hazırlayabilirsiniz.

1. Hastalığın adı ve kısa açıklaması (bir iki cümle).
2. Okulda görülebilecek belirtiler ve tehlike işaretleri.
3. Gün içinde gereken bakım, yemek, su ve tuvalet ihtiyaçları.
4. Acil durumda yapılacaklar ve aranacak kişiler.
5. Hekimin iletişim bilgisi ve notun tarihi.

Kaynak: UK Department for Education – Supporting pupils at school with medical conditions (2015, güncelleme 2017)

Sağlık bilgisi kimde kalmalı?

Kanuna göre sağlık ve genetik verileri “özel nitelikli kişisel veri”dir. Bu veriler ancak kanundaki şartlarla işlenebilir; bunlardan biri açık rızadır. Okul yönetimi de öğrencinin kişisel verilerini bu Kanuna göre işlemek zorundadır. Bu yüzden bilginin kimlerle paylaşılacağını okulla birlikte belirleyebilirsiniz. Acil durumda yardım edecek kişilerin bilgiyi bilmesi önemlidir.

Kaynak: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 6 (mevzuat.gov.tr) · MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 78/8 (mevzuat.gov.tr)

Okulda ilaç: genel kural bulunamadı

MEB'in okulda ilaç verilmesini düzenleyen genel bir metni bulunamadı. Yönetmelikte yalnız şu kural var: Okulun ilk yardım dolabında ilk yardım malzemesi dışında ilaç bulundurulamaz. Çocuğunuzun okulda ilaç alması gerekiyorsa bunu hekiminizle ve okul yönetimiyle konuşun. Kimin, ne zaman, nasıl yardım edeceğini yazılı hâle getirin.

Kaynak: MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 78/1-d (mevzuat.gov.tr)

Acil durum planı

Bazı nadir hastalıklarda okulda ani bir kötüleşme olabilir. Bunun için kısa ve açık bir acil durum planı işe yarar. Planda tehlike işaretleri, ilk yapılacaklar, 112'nin ne zaman aranacağı ve aile telefonları yazar. Hastalık sayfasındaki acil durum kartını da plana ekleyebilirsiniz. Okul gezileri ve okul dışı etkinlikler de plana dahil edilmelidir.

1. Planı çocuğunuzu izleyen hekimle birlikte hazırlayın.
2. Bir kopyası sınıfta, bir kopyası okul idaresinde dursun.
3. Öğretmen değişince yeni öğretmene planı anlatın.

Kaynak: UK Department for Education – Supporting pupils at school with medical conditions

Telefonla sağlık takibi

İlkokul ve ortaokulda, uzaktan izlenmesi gereken süreğen hastalığı olan öğrencilere kolaylık tanınır. Yönetmelik diyabet, tansiyon, kanser ve çölyak gibi hastalıkları örnek verir. Bu öğrenciler, yalnız sağlık takibi için cep telefonlarına daha kolay erişebilir. Çocuğunuz bir cihazla izleniyorsa bunu okula yazılı bildirebilirsiniz.

Kaynak: MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 78/1-f (mevzuat.gov.tr)

Bir örnek: Okulda Diyabet Programı

MEB, Sağlık Bakanlığı ve bir hekim derneği okulda tip 1 diyabet için ortak bir program yürütür. Programın öğretmenlere açık bir eğitim platformu vardır. Nadir hastalıklar için böyle bir program bulunamadı. Yine de bu örnek, okulla nasıl iş birliği yapılabileceğini gösterir.

Kaynak: MEB – Okulda Diyabet Programı Eğitim Platformu açıldı (2022)

Önce RAM değerlendirmesi

Bu bölümdeki haklar, RAM'ın (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) özel eğitim ihtiyacı saptadığı öğrenciler içindir. Her nadir hastalığı olan çocuğun özel eğitim ihtiyacı olmayabilir. RAM başvurusu, evde eğitim ve hastane sınıfları “Haklar ve destekler” rehberinde anlatıldı. Kurul raporunda kaynaştırma kararı varsa çocuk her kademede bu yolla okuyabilir.

Kaynak: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, madde 22 (mevzuat.gov.tr)

Kaynaştırma / bütünleştirme yoluyla eğitim

Çocuk, akranlarıyla aynı sınıfta tam gün okuyabilir. Bazı çocuklar ise özel eğitim sınıfında yarı zamanlı okur. Tam zamanlı kaynaştırmada çocuk okulun normal programını izler. Lise bitince akranlarıyla aynı diplomayı alır. Bir şubeye en fazla 2 kaynaştırma öğrencisi yerleştirilir.

Kaynak: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, madde 22 ve 23 (mevzuat.gov.tr)

BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı)

BEP, çocuğa göre hazırlanan yazılı eğitim planıdır. İçinde yıllık ve kısa dönem hedefler yer alır. Hangi desteğin, ne kadar süre ve kim tarafından verileceği de yazılır. Sınıf düzeni ve öğretim yöntemleri de BEP'te belirlenir. BEP'i okuldaki BEP geliştirme birimi hazırlar. Bu birimde veli ve öğrenci de üyedir.

1. BEP toplantısına katılmak için okul idaresinden tarih isteyin.
2. Hekimin önerdiği uyarlamaları (dinlenme, ders arası, oturma yeri) toplantıya götürün.
3. Sağlık durumu değişince BEP'in güncellenmesini isteyin.

Kaynak: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, madde 4, 20, 47 ve 48 (mevzuat.gov.tr)

Destek eğitim odası

Destek eğitim odası, tam zamanlı kaynaştırma öğrencisine ek destek verilen sınıftır. Burada çoğunlukla bire bir eğitim yapılır; en çok 3 kişilik grup da olabilir. Hangi dersin, haftada kaç saat verileceğine BEP birimi karar verir. Bu süre haftalık ders saatinin yüzde 40'ını aşamaz. Destek gerekirse ders saati dışında veya hafta sonu da verilebilir.

Kaynak: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, madde 25 (mevzuat.gov.tr)

Sınav ve ödevlerde uyarlama

Kaynaştırma öğrencisinin başarısı BEP'ine göre ölçülür. Okul sınavlarında süre, ortam, yöntem ve araçlar çocuğa göre ayarlanır. Hareket becerisi kısıtlı öğrenci, velinin yazılı isteğiyle derslerin uygulamalı kısmından muaf tutulur. İlkokulda velinin isteği ve BEP biriminin kararıyla bir kez sınıf tekrarı yapılabilir.

Kaynak: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, madde 24 (mevzuat.gov.tr)

İlkokul ve ortaokul

Okula devam zorunludur. Özür belgesi ya da velinin yazılı beyanı, özür gününden sonra en geç 3 iş günü içinde okula verilir. Zorunlu hâllerde bu süre 20 iş gününe kadar uzatılabilir. Geçerli mazeret varsa okul, yılda 15 güne kadar izin verebilir. Ortaokulda yılda 20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlıkta sınıf geçmeye öğretmenler kurulu karar verir.

1. Hastane kontrolünden sonra rapor ya da belgeyi 3 iş günü içinde okula verin.
2. Belgeyi alamadıysanız okul idaresinden süre uzatımı isteyin.

Kaynak: MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 18 ve 31 (mevzuat.gov.tr)

Süreğen hastalığı olan ilkokul ve ortaokul öğrencisi

Kontrol kayıtlı sürekli tedavi ya da organ nakli gerektiren hastalığı olan öğrenciler için ek bir kural vardır. Özürsüz devamsızlık 5, 10 ve 15 güne ulaşınca veliye haber verilir. Bu öğrenciler için 30. günde de tebligat yapılır. Okul, öğrencinin devamını sağlamaya çalışır. Sağlık nedeniyle okula gidemeyip en az bir dönem notu olan öğrenci, okula devam eden gibi değerlendirilir.

Kaynak: MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 18/3-e ve 27/5 (mevzuat.gov.tr)

Lise: süreğen hastalıkta 60 gün

Lisede özürsüz 10 günü ya da toplam 30 günü aşan öğrenci başarısız sayılır. Ama sürekli tedavi, yatarak tedavi ya da organ nakli gereken hastalıkta toplam sınır 60 gündür. Bunun için tedavinin üniversite, eğitim ve araştırma ya da tam teşekküllü hastanede kontrol kayıtlı olması gerekir. Özürsüz devamsızlık yine 10 günü geçmemelidir. Özür belgesi en geç 5 iş günü içinde okula verilir.

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 36 (mevzuat.gov.tr)

Kaynaştırma öğrencisinde lise devamsızlığı

Tam zamanlı kaynaştırma ile okuyan lise öğrencisinde sınır daha geniştir. Toplam devamsızlık 70 gün, özürsüz devamsızlık 20 gün olabilir. Bu öğrenciler için devamsızlığın 40. ve 55. gününde de veliye tebligat yapılır. Uzun süre okula gelemeyecekse evde eğitim seçeneğini “Haklar ve destekler” rehberinde okuyabilirsiniz.

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 36/4 ve 36/5-b (mevzuat.gov.tr)

LGS: süreğen hastalığı olan öğrenci

2026 LGS kılavuzunda “süreğen hastalığı olan öğrenciler” için ayrı bir madde var. Sağlık sorunu gerektiriyorsa öğrenci tek kişilik salonda sınava girer; ek süre verilmez. Sağlık durumu, okul müdürlüğü aracılığıyla RAM'a bildirilir. Veli görüşü alınır ve başvuru süresi bitmeden işlem tamamlanmalıdır. Doktor raporuyla belirlenen cihaz ve ilaçlar sınav binasına alınabilir.

1. Başvuru döneminde okul müdürlüğüne sağlık durumunu yazılı bildirin.
2. Okulun RAM'a “Sınav Tedbir Hizmetleri Bildirim Formu” gönderdiğini teyit edin.
3. Sınav giriş belgesinde tedbirin yazdığını kontrol edin.

Kaynak: MEB – 2026 LGS Merkezî Sınav Başvuru ve Uygulama Kılavuzu, bölüm 8 ve 8.7 · MEB – 2026 LGS kılavuzu yayımlandı (haber)

LGS: evde ya da hastanede eğitim alan öğrenci

Evde ya da hastanede eğitim alan öğrenci için kılavuzda “evde sınav” ve “sağlık merkezinde sınav” hizmeti vardır. Veli, sınavın yapılacağı adresi okul müdürlüğüne bildirir. Okul bu adresi RAM'a iletir. Bu işlemler de başvuru süresi içinde yapılır.

Kaynak: MEB – 2026 LGS Merkezî Sınav Başvuru ve Uygulama Kılavuzu, madde 5.11 ve 8.8

YKS: engeli ya da sağlık sorunu olan aday

ÖSYM'de talepler Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden alınır. Bunun için e-rapor sisteminde kayıtlı, süresi dolmamış bir rapor gerekir: ESKR, ÇÖZGER ya da durum bildirir sağlık kurulu raporu. Listede olmayan süreğen hastalıklar için de ÖSYM başvuruyu ayrıca değerlendirir. Uygun görülürse ek süre, tekli salon, zemin kat ya da araçla girme izni verilebilir.

1. AİS'teki “E-Rapor Bilgilerim” bölümünden raporunuzu kontrol edin.
2. Rapor sistemde yoksa ya da yanlışsa, başvuru süresi içinde rapor örneği ve dilekçeyi ÖSYM'ye ulaştırın.
3. Sınava Giriş Belgesinde izin verilen araçları kontrol edin.

Kaynak: ÖSYM – 2026 YKS Kılavuzu, madde 7.11 ve 7.11.1

YKS: raporsuz alınabilen malzeme ve sonradan çıkan durum

Tane ile ilaç, astım spreyi, göz damlası, koltuk değneği ve bandaj gibi malzemelerle rapor göndermeden sınava girilebilir. Bunlar binada güvenlik kontrolünden geçer. Başvurudan sonra sağlık sorunu çıkarsa, rapor ve dilekçe sınav haftasının çarşamba günü saat 17.00'ye kadar ÖSYM'ye ulaştırılır. Geçici durumda ilaç, ek gıda ve tuvalet ihtiyacına izin verilir.

Kaynak: ÖSYM – 2026 YKS Kılavuzu, madde 7.11, 7.11.1 ve 7.11.4

Beden eğitiminde muafiyet ve uyarlama

Lisede bazı etkinliklere katılamayacak öğrenci, bir doktordan rapor alır. Raporda hangi etkinliğe engel olduğu yazılır. Engelin geçici mi sürekli mi olduğu da belirtilir. Kısmen muaf öğrenci, teorik bilgi ve uygun etkinliklerle notlanır. İlkokul ve ortaokulda da raporla yapılamayan uygulamalı derste temel becerilere katılım değerlendirilir. Hangi etkinliklerin uygun olduğunu hekiminize sorabilirsiniz.

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 51/5 (mevzuat.gov.tr) · MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 27/3-b (mevzuat.gov.tr)

Okul gezisi ve okul dışı etkinlik

Birleşik Krallık rehberine göre okullar, sağlık sorunu olan çocuğu gezilerden alıkoymamalıdır. Bunun yerine makul uyarlamalar yapılmalıdır. Gezi öncesinde aile, öğrenci ve sağlık ekibiyle risk değerlendirmesi önerilir. Türkiye'de gezilere özel bir sağlık kuralı bulunamadı. Gezi öncesi öğretmenle ilaç, yemek, dinlenme ve acil planı konuşabilirsiniz.

1. Gezi programını, süresini ve gidilecek yeri önceden öğrenin.
2. Acil durum planı ve ilaçların geziye götürüleceğinden emin olun.
3. Gerekirse hekiminize geziye uygunluğu sorun.

Kaynak: UK Department for Education – Supporting pupils at school with medical conditions, madde 24

Sınıf arkadaşlarına anlatmak

Ne anlatılacağına çocukla birlikte karar verin. Bazı çocuklar arkadaşlarına söyleyeceği birkaç cümleyi önceden hazırlamak ister. Bu cümleleri evde birlikte deneyebilirsiniz. Yaşına uygun, açık ve gerçek bilgiler kullanın. Diğer çocuklar çoğu zaman hasta arkadaşlarının ihtiyaçlarına karşı duyarlıdır.

Kaynak: Evelina London (NHS) – Returning to school after illness · UK Department for Education – Supporting pupils at school with medical conditions

Akran zorbalığı ve okulun görevi

Hasta çocuklar bazen hastalıkları yüzünden utanır. Bazıları zorbalığa da uğrar. Lise yönetmeliğine göre okul, öğrenciyi zorbalığa, sataşmaya ve lakap takılmasına karşı korur. Lisede akran zorbalığının disiplin cezası vardır. İlkokul ve ortaokulda da arkadaşlık bağını bozan davranışı süren öğrenciye yaptırım vardır.

1. Çocuğunuz anlatırsa sakin dinleyin ve olayları tarihleriyle not alın.
2. Sınıf öğretmeni ve rehberlik öğretmeniyle görüşün.
3. Sorun sürerse okul müdürüne yazılı başvurun.

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 158 ve 164 (mevzuat.gov.tr) · MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 55 (mevzuat.gov.tr) · UK Department for Education – Supporting pupils at school with medical conditions

Uzun aradan sonra okula dönüş

Hastanede ya da evde uzun kalan çocuk okula dönerken kaygılanabilir. Bu çok olağan bir duygudur. Bazı çocuklar için okula yavaş yavaş dönmek iyi gelir. Önce kısa bir ziyaret, sonra tek ders, sonra yarım gün denenebilir. Bunu okulla ve çocuğun sağlık ekibiyle konuşabilirsiniz.

Kaynak: Evelina London (NHS) – Returning to school after illness