Co dzieje się w tej chorobie?
Pewien fragment DNA w genie ATXN3 powtarza się znacznie więcej razy niż normalnie. Z tego powodu białko o nazwie ataksyna-3 powstaje nieprawidłowe i tworzy w komórkach skupiska. Komórki nerwowe w móżdżku, pniu mózgu i rdzeniu kręgowym z czasem zanikają. Zaburzone zostają ruchy, mowa i połykanie.
Jakie objawy mogą wystąpić?
Objawy najczęściej zaczynają się w średnim wieku, ale mogą się też pojawić w dzieciństwie.
- Problemy z równowagą i chodzeniem, czyli ataksja
- Trudności w mówieniu i połykaniu
- Sztywność mięśni, mimowolne skurcze i drżenie
- Podwójne widzenie i problemy z ruchami gałek ocznych
- Problemy ze snem, takie jak zespół niespokojnych nóg i odgrywanie snów
- Drętwienie dłoni i stóp, kurcze i drżenia (drgania) mięśni
- Trudności z pamięcią i planowaniem (u niektórych osób)
Jak stawia się rozpoznanie?
Lekarz przeprowadza badanie neurologiczne i pyta o wywiad rodzinny. Rezonans magnetyczny (MR) mózgu może wykazać zmniejszenie móżdżku. Rozpoznanie staje się pewne po badaniu genetycznym genu ATXN3.
Leczenie i opieka
Nie ma jeszcze zatwierdzonego leczenia swoistego dla tej choroby; trwają badania. Opieka jest pracą zespołową i planuje się ją w zależności od objawów. Fizjoterapia i terapia zajęciowa wspierają równowagę i ruch. Balkonik i poręcze mogą zmniejszyć liczbę upadków. Zapewnia się terapię mowy i połykania oraz wsparcie żywieniowe. Sztywność mięśni, problemy ze snem i z nastrojem można leczyć objawowo. O tym, jakie leczenie jest odpowiednie, decyduje lekarz prowadzący chorobę.
Dla rodziny: dziedziczenie i poradnictwo genetyczne
Choroba jest dziedziczona w sposób dominujący. Prawdopodobieństwo dla każdego dziecka chorego rodzica wynosi 1 na 2. Przy przekazywaniu genu z pokolenia na pokolenie liczba powtórzeń może się zwiększać. Wtedy objawy mogą zaczynać się wcześniej i postępować szybciej. Dorośli bez objawów mogą, jeśli chcą, wykonać wcześniej badanie genetyczne. Tę decyzję podejmuje się razem z poradnictwem genetycznym.