Problemen na fractionele laser: vlekken, koortslip, acne, littekens

Wat is normaal na een fractionele laserbehandeling?

Een fractionele laser maakt in de huid een groot aantal kleine, van elkaar gescheiden behandelzones; terwijl de huid deze zones herstelt, zijn roodheid, zwelling, een warm gevoel, droogheid en fijne vervelling te verwachten verschijnselen. Bij niet-ablatieve behandelingen kan de huid enkele dagen een donkere of bronskleurige tint krijgen. Bij ablatieve behandelingen horen in de eerste dagen ook vochtafscheiding en korstvorming bij het herstel.

Welke duur als normaal geldt, hangt af van het soort laser en de intensiteit van de behandeling: bij niet-ablatieve behandelingen nemen de verschijnselen meestal binnen enkele dagen af; bij ablatieve behandelingen duurt het herstel van het huidoppervlak langer en kan de roodheid wekenlang aanhouden. Voor de behandeling zelf en het verzorgingsschema per dag kunt u ons artikel “Fractionele laser” lezen. Waar het vooral om gaat, is dat de verschijnselen met de dagen afnemen; nemen ze toe, dan is het verloop mogelijk niet meer zoals verwacht.

Waarom duurt roodheid soms lang, en wanneer moet u zich zorgen maken?

Roodheid die langer duurt dan verwacht, heet aanhoudend erytheem. Het komt vaker voor na ablatieve en intensieve behandelingen, bij een gevoelige huid, bij mensen met rosacea of eczeem en bij wie tijdens het herstel irriterende producten gebruikt. Meestal neemt het met de tijd af; roodheid die samengaat met verharding, zwelling of jeuk kan echter een vroeg teken zijn van een litteken in ontwikkeling.

Ga daarom naar een arts bij roodheid die langer duurt dan verwacht, opnieuw toeneemt of op één plek duidelijker wordt. De arts onderscheidt andere oorzaken, zoals een infectie of een contactallergie, en kan uw verzorgingsschema aanpassen.

Vlekken na fractionele laser: donkerder en lichter worden van de huid

Post-inflammatoire hyperpigmentatie, dat wil zeggen donkerder worden van de huid tijdens het herstel, is een bekend ongewenst effect van fractionele laser. Het komt vaker voor bij een middeldonkere en donkere huid, bij een huid die snel vlekken krijgt en bij huid die na de behandeling zon krijgt. Ook de intensiteit van de behandeling en de opbouw van warmte beïnvloeden het risico. Meestal wordt de vlek binnen weken tot maanden lichter; de duur verschilt van persoon tot persoon. Voor maatregelen die specifiek gelden voor een donkere huid kunt u ons artikel “Laser, IPL en chemische peeling bij een donkere en getinte huid” lezen.

Minder vaak kan de huid lichter blijven dan de omgeving (hypopigmentatie). Dit is vooral gemeld na ablatieve en intensieve behandelingen; het kan soms pas maanden later zichtbaar worden en niet meer herstellen. Meer informatie over kleurveranderingen en brandwonden vindt u in ons artikel “Brandwonden en pigmentvlekken na laser en IPL”.

Acneachtige uitslag en milia

Tijdens het herstel kunnen kleine acneachtige puistjes en kleine witte cystjes, milia genoemd, ontstaan. Deze behoren tot de meest gemelde problemen na fractionele laser; zware vochtinbrengende of afsluitende producten kunnen eraan bijdragen. De meeste zijn tijdelijk. Laat puistjes die in aantal toenemen, pijnlijk of ontstoken zijn echter zien aan een arts, omdat ze met een infectie verward kunnen worden; knijp puistjes niet uit. Meer details vindt u in ons artikel “Puistjes en milia (witte cystjes) na laser en peeling”.

Kan fractionele laser een koortslip uitlokken?

Ja. Bij mensen die eerder een koortslip hebben gehad, kan een laserbehandeling het koortslipvirus opnieuw actief maken; het kan ook voorkomen bij mensen bij wie geen eerdere koortslip bekend is. Dit verschijnt meestal in de eerste dagen, rond de mond of ergens in het behandelde gebied, als kleine, in groepjes staande, met vocht gevulde blaasjes of pijnlijke wondjes. Omdat het zich op herstellende huid kan uitbreiden en het risico op littekens kan vergroten, is het belangrijk dat het dezelfde dag wordt beoordeeld.

Of u een middel ter voorkoming van een koortslip krijgt, beslist de arts op basis van het soort laser, het behandelde gebied en uw voorgeschiedenis. Vertel daarom vóór de behandeling altijd of u eerder een koortslip hebt gehad.

Hoe herkent u een infectie?

Vooral na ablatieve behandelingen kan open huid een toegangspoort zijn voor bacteriën en schimmels. Toenemende pijn, warmte, zwelling, gele korstvorming, geelgroene afscheiding, een vieze geur en koorts wijzen op een bacteriële infectie. Een schimmelinfectie kan verschijnen als jeukende uitslag met kleine blaasjes.

Een infectie vertraagt het herstel en vergroot het risico op littekens. Bij deze verschijnselen moet een arts het gebied bekijken; zo nodig wordt een kweek afgenomen en een passende behandeling gestart. Voor algemene informatie kunt u ons artikel “Infectie na een esthetische behandeling” lezen.

Jeuk en uitslag: kan het een contactallergie zijn?

Tegen crèmes, zalven of verzorgingsproducten die tijdens het herstel worden gebruikt, kan contactdermatitis (huidirritatie of een allergische reactie) ontstaan. Hevige jeuk en verheven roodheid die buiten het behandelde gebied uitkomt, wijzen hierop. Stop in dat geval met het uitproberen van nieuwe producten en ga naar uw arts. Voor allergische verschijnselen kunt u ons artikel “Allergische reactie bij esthetische behandelingen” lezen.

Laat fractionele laser littekens achter?

Littekens zijn een zeldzaam maar belangrijk probleem. Ze ontstaan vooral na ablatieve en intensieve behandelingen, na infectie, een opvlammende koortslip en het lostrekken van korstjes. Gebieden met dunne of langzaam genezende huid, zoals de hals, de borst en de oogleden, lopen meer risico; in deze gebieden wordt meestal voor voorzichtigere instellingen gekozen. Na intensieve ablatieve behandelingen rond de ogen is zelden gemeld dat het onderooglid naar buiten en naar beneden wordt getrokken (ectropion).

Aanhoudende en dikker wordende roodheid, verhardende lijnen of verheven plekken kunnen het eerste teken zijn van een litteken in ontwikkeling. Bij een vroeg opgemerkte neiging tot littekenvorming kan de arts vaak ingrijpen; laat deze verschijnselen daarom zonder te wachten zien. Meer informatie over littekens vindt u in ons artikel “Littekens en keloïd”.

Oogveiligheid

Bij laserbehandelingen in het gezicht is het oog een orgaan dat gemakkelijk beschadigd raakt; het risico neemt toe als de oogleden en de omgeving van de ogen worden behandeld. Bij de meeste gemelde oogletsels werd geen bescherming gedragen of werd die tijdens de behandeling afgezet. Daarom moet u tijdens de hele behandeling een passende oogbescherming dragen en moet, als de omgeving van de ogen wordt behandeld, de extra bescherming worden gebruikt die de arts nodig vindt. Pijn in het oog of een verandering van het zicht na de behandeling moet zonder uitstel worden beoordeeld.

Als u isotretinoïne hebt gebruikt

Gebruikt u een aan vitamine A verwant acnemiddel via de mond (isotretinoïne) of bent u daar onlangs mee gestopt, vertel dit dan altijd vóór de behandeling. Of er gewacht moet worden, beoordeelt uw arts op basis van het soort laser en de omvang van de behandeling. Voor de huidige aanpak kunt u ons artikel “Medische esthetiek bij medicijngebruik en chronische ziekte” lezen.

Wat moet u doen als er een probleem is?

1. Hebt u pijn in het oog of een verandering van het zicht, of ontstaan er kortademigheid of zwelling van lip of tong, bel dan zonder te wachten 112.
2. Hebt u een van de waarschuwingssignalen, bel dan dezelfde dag de arts die de behandeling heeft uitgevoerd; maak een foto van het gebied en vertel welk soort laser wanneer is gebruikt en welke producten u gebruikt.
3. Volg de reinigings- en verzorgingsinstructies van uw arts op; probeer geen nieuw product dat uw arts niet heeft aangeraden.
4. Bescherm u strikt tegen de zon: met schaduw, een hoed en kleding; zodra de huid weer gesloten is ook met de zonnebrandcrème die uw arts aanraadt.
5. Kunt u uw arts niet bereiken en hebt u koorts, snel uitbreidende roodheid of hevige pijn, ga dan naar een spoedeisende hulp.

Wat moet u niet doen?

• Trek korstjes en vervellende huid niet los, knijp puistjes niet uit en krab niet.
• Smeer zonder advies van een arts geen crème met corticosteroïden, antibiotica, een middel tegen koortslip of een bleekmiddel; behandel uzelf niet met geneesmiddelen op recept.
• Gebruik geen huismiddeltjes zoals tandpasta, citroen, azijn, eau de cologne of plantaardige olie.
• Gebruik geen make-up, retinoïden of producten met zuren, geen scrubhandschoen, sauna, hamam of zwembad en laat geen nieuwe behandeling doen voordat de huid is genezen.
• Ga niet zonnen en niet onder de zonnebank; denk eraan dat zelfs korte blootstelling aan de zon een vlek kan verergeren.

Wat kan de arts doen?

De arts bepaalt eerst of het gaat om verwacht herstel, een infectie, een koortslip, een contactallergie of een litteken in ontwikkeling. Bij een infectie of koortslip kan een passende behandeling met geneesmiddelen worden gestart; zo nodig wordt een kweek afgenomen. Bij een allergie wordt gestopt met het uitlokkende product en kunnen huidkalmerende behandelingen worden gepland. Bij aanhoudende roodheid en een neiging tot littekenvorming kunnen in een vroeg stadium behandelingen worden overwogen om littekenvorming te beperken; bij problemen met het ooglid kan begeleiding samen met een oogarts nodig zijn.

Ontstaat er een vlek, dan zijn zonbescherming en tijd de basis; de arts kan zo nodig bleekbehandelingen voorstellen. Een nieuwe lasersessie op hetzelfde gebied wordt meestal pas gepland als de huid is genezen en de kleurproblemen zijn afgenomen. Voor het algemene verloop kunt u ons artikel “Wat te doen bij een complicatie na een esthetische behandeling?” lezen.

Wat kan worden gedaan om het risico te verkleinen?

• Beslis over het soort laser en de intensiteit samen met een arts die uw huidtype en het te behandelen gebied beoordeelt.
• Vertel vóór de behandeling of u eerder een koortslip hebt gehad, welke geneesmiddelen u gebruikt (vooral isotretinoïne), welke retinoïden en producten met zuren u gebruikt en of u eerder problemen met vlekken of littekens hebt gehad.
• Ga vóór de behandeling niet zonnen en word niet bruin; kies een periode waarin u zich na de behandeling strikt tegen de zon kunt beschermen.
• Hebt u een donkere huid of aanleg voor vlekken, volg dan het plan ter voorkoming van vlekken dat uw arts aanraadt.
• Vraag of in gevoelige gebieden zoals de hals, de borst en de omgeving van de ogen een voorzichtiger plan wordt gemaakt.
• Zet uw oogbescherming tijdens de behandeling niet af.
• Volg tijdens het herstel de verzorgingsinstructies van uw arts op en sla geen controleafspraken over.

Beperkt bewijs: hoe vaak complicaties van fractionele laser voorkomen, verschilt sterk per soort laser, instellingen, behandeld gebied en huidtype. Een belangrijk deel van de beschikbare informatie is gebaseerd op retrospectieve studies uit één centrum, casusbeschrijvingen en overzichtsartikelen; omdat apparaten en instellingen per studie verschillen, zijn de resultaten niet direct op elkaar over te zetten. Daarom kan u geen persoonlijk risicopercentage worden genoemd. Deze pagina is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen onderzoek.