Wat zijn milia na laser en peeling?
Milia zijn kleine, speldenknopgrote, harde en witte cystjes die dicht onder het huidoppervlak liggen. Er hoopt zich keratine in op, een eiwit dat door huidcellen wordt gemaakt. Milia die ontstaan terwijl de huid herstelt na een verwonding of behandeling, heten secundaire milia. Ze kunnen voorkomen na behandelingen die het huidoppervlak vernieuwen, zoals ablatieve en fractionele lasers, middeldiepe en diepe peelings en dermabrasie.
Milia doen geen pijn, liggen niet op een rode ondergrond en zwellen niet op zoals een ontstoken puistje. Meestal zijn ze niet gevaarlijk; een deel verdwijnt binnen weken of maanden vanzelf. Hebt u last van hoe ze eruitzien of verdwijnen ze lange tijd niet, dan kan uw arts ze onder passende omstandigheden leegmaken.
Waarom ontstaan er na de behandeling puistjes?
Acneachtige uitslag na een behandeling heet acneïforme eruptie. Dikke, afsluitende zalven en crèmes die tijdens het herstel worden aangeraden om de huid te beschermen, kunnen de poriën verstoppen. Ook het nieuw gevormde huidoppervlak is tijdelijk gevoeliger. Bij mensen die al aanleg voor acne hadden, komt deze opvlamming vaker voor.
In studies behoort deze uitslag tot de meest gemelde tijdelijke problemen; meestal vermindert ze met een passende aanpassing van de verzorging en zo nodig met behandeling. Hoe vaak het voorkomt, verschilt sterk per soort behandeling, diepte, gebruikte verzorgingsproducten en huid van de persoon. Voor behandelingen die worden gedaan terwijl er actieve acne is, kunt u ons artikel “Medische esthetiek bij actieve acne” lezen.
Na welke behandelingen komt het voor en wanneer begint het?
Milia en opvlammende acne zijn het vaakst gemeld na ablatieve lasers, fractionele lasers en chemische peelings. Ook na microneedling en intens gepulseerd licht (IPL) kan vergelijkbare uitslag ontstaan, vooral als dikke verzorgingsproducten worden gebruikt; voor deze behandelingen zijn de gegevens echter beperkter. Over de behandelingen zelf kunt u onze artikelen “Fractionele laser”, “Chemische peeling” en “Microneedling” lezen.
De verschijnselen ontstaan meestal in de eerste weken na de behandeling, terwijl de huid zich sluit en een nieuw oppervlak vormt. Ontsteking van de haarzakjes (folliculitis) na laserontharing is een apart onderwerp en wordt besproken in ons artikel “Problemen na laserontharing”.
| Kan als normaal gelden (houd het in de gaten, meld het bij de controle) | Neem dezelfde dag contact op met uw arts | Zonder te wachten 112 of spoedeisende hulp |
|---|---|---|
| Pijnloze, kleine, harde witte puntjes (milia) | Snel toenemende, pijnlijke, ontstoken puistjes of blaasjes met pus | Kortademigheid, snel toenemende zwelling van lip, tong of gezicht |
| Een klein aantal lichte, steeds minder wordende acneachtige bultjes | Honingkleurige (gele) korst, geelgroene afscheiding, een vieze geur, zich uitbreidende roodheid of koorts | Pijn in het oog, roodheid of een zichtstoornis samen met uitslag rond het oog |
| Lichte droogheid en ruwheid van de herstellende huid | Kleine, in groepjes staande, met vocht gevulde blaasjes of pijnlijke wondjes (kan een koortslip zijn) | Hoge koorts met duidelijke slapte, verwardheid of snel uitbreidende roodheid |
| — | Hevige jeuk, verheven uitslag of een branderig gevoel met witrode puntjes | — |
Puistje, infectie of koortslip? Hoe ziet u het verschil?
Herstellende huid na een behandeling staat meer open voor bacteriën, virussen en schimmels; daarom is niet elke acneachtige uitslag een eenvoudige opvlamming van acne. Toenemende pijn, warmte, zwelling, een honingkleurige korst, afscheiding, zich uitbreidende roodheid en koorts wijzen op een bacteriële infectie.
Kleine, in groepjes staande blaasjes met helder vocht of pijnlijke wondjes die beginnen met een branderig, stekend gevoel wijzen op een opnieuw actief geworden koortslipvirus; dit kan ook voorkomen bij mensen die nog nooit een koortslip hebben gehad. Jeukende kleine puntjes op een rode ondergrond of een wit laagje dat ontstaat onder afsluitende of dikke verzorgingsproducten, kunnen een teken zijn van een schimmelinfectie (candida). Bij deze verschijnselen moet een arts het gebied bekijken. Voor algemene informatie kunt u ons artikel “Infectie na een esthetische behandeling” lezen.
Neem dezelfde dag contact op met uw arts
- Ontstoken, pijnlijke puistjes of blaasjes met pus die met de dagen toenemen
- Honingkleurige (gele) korst, geelgroene afscheiding, een vieze geur, zich uitbreidende roodheid, koorts of koude rillingen
- Kleine, in groepjes staande, met vocht gevulde blaasjes of pijnlijke wondjes (kan een opvlammende koortslip zijn)
- Jeukende kleine puntjes op een rode ondergrond onder een dik verzorgingsproduct (kan een schimmelinfectie zijn)
- Hevige jeuk en verheven uitslag die buiten het behandelde gebied uitkomt (kan een contactallergie zijn)
Bel zonder te wachten 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp
- Kortademigheid, snel toenemende zwelling van gezicht, lip of tong (ernstige allergische reactie)
- Pijn in het oog, roodheid, gevoeligheid voor licht of een zichtstoornis samen met uitslag of blaasjes rond het oog
- Hoge koorts met duidelijke slapte, verwardheid of snel uitbreidende roodheid
Hoe kan het worden verward met een allergie (contactdermatitis)?
Tegen verzorgingsproducten die na de behandeling worden gebruikt, kan huidirritatie of een allergische reactie ontstaan. In dat geval ziet u in plaats van losse puistjes eerder een uitgebreidere roodheid, hevige jeuk, een branderig gevoel en soms verheven uitslag waarvan de grenzen overeenkomen met het gebied waar het product is aangebracht. Beginnen deze verschijnselen nadat u een nieuw product hebt geprobeerd, stop dan met het product en overleg met uw arts. Meer details vindt u in ons artikel “Allergische reactie bij esthetische behandelingen”.
Wat moet u thuis doen als er puistjes of milia zijn ontstaan?
- Hebt u een van de waarschuwingssignalen, bel dan dezelfde dag de arts die de behandeling heeft uitgevoerd; maak een foto van het gebied en vertel welke behandeling wanneer is gedaan en welke producten u gebruikt.
- Zijn er geen waarschuwingssignalen, meld de milia en puistjes dan bij uw controle of door uw arts te bellen; vraag of uw verzorgingsschema moet worden aangepast.
- Reinig het gebied zoals uw arts aanraadt, voorzichtig en zonder te wrijven.
- Breng afsluitende zalf of crème alleen zoveel aan als uw arts zegt, in een dunne laag; vraag wanneer u kunt overstappen op een lichtere vochtinbrengende crème.
- Is uw arts met een behandeling begonnen, gebruik die dan de afgesproken tijd, ook als de verschijnselen minder worden; overleg voordat u ermee stopt.
- Blijf u tegen de zon beschermen; op herstellende huid laten ontstoken puistjes gemakkelijker een vlek achter.
Wat moet u niet doen?
- Knijp puistjes en witte cystjes niet uit en krab ze niet open; het risico op infectie, vlekken en littekens neemt toe.
- Probeer milia thuis niet open te maken met een naald, speld of scherp voorwerp.
- Begin niet met sterke producten met zuren, retinoïden, een scrubhandschoen of peelingproducten voordat de huid volledig is genezen en uw arts het zegt.
- Stop niet op eigen houtje met de behandeling die uw arts is begonnen en verander er niets aan.
- Gebruik geen crèmes op recept met antibiotica, corticosteroïden of een middel tegen koortslip zonder advies van een arts.
- Gebruik geen huismiddeltjes zoals tandpasta, citroen, azijn, eau de cologne of plantaardige olie; dikke oliën kunnen puistjes verergeren.
- Probeer de uitslag niet te verbergen met zware make-up; vraag uw arts wanneer u weer make-up mag gebruiken.
Wat kan de arts doen?
De arts bepaalt eerst of de uitslag milia, opvlammende acne, een infectie, een koortslip, een schimmel of een allergie is; zo nodig wordt een kweek afgenomen. Bij opvlammende acne kunnen de verzorgingsproducten lichter worden gemaakt en kunnen acnebehandelingen voor op de huid en in sommige gevallen een korte behandeling via de mond worden gepland. Wordt aan een infectie, koortslip of schimmel gedacht, dan wordt een daarbij passende behandeling met geneesmiddelen gestart.
Milia die niet verdwijnen, kunnen door een arts of door zorgpersoneel onder toezicht van een arts onder steriele omstandigheden worden leeggemaakt via een kleine opening. Bij uitgebreide milia kunnen ook bepaalde behandelingen voor op de huid worden overwogen. Welke behandeling bij u past, beslist uw arts na onderzoek. Voor littekens die na puistjes overblijven, kunt u ons artikel “Acnelittekens (puistjeslittekens)” lezen.
Wat kan worden gedaan om het risico te verkleinen?
- Vertel uw arts vóór de behandeling of u aanleg voor acne hebt, of u vaak puistjes krijgt en welke acnebehandelingen u gebruikt.
- Hebt u eerder een koortslip gehad, vermeld dit dan altijd; uw arts kan zo nodig een behandeling ter voorkoming plannen.
- Gebruik afsluitende zalf na de behandeling alleen zo lang en zoveel als is gezegd, in een dunne laag.
- Stap over op een lichtere, niet-poriënverstoppende vochtinbrengende crème zodra uw arts dat toestaat.
- Probeer tijdens het herstel geen nieuwe producten; overleg voordat u van product wisselt.
- Vraag uw arts wanneer u weer mag beginnen met retinoïden en producten met zuren. Voor algemene informatie kunt u ons artikel “Gids voor retinoïden” lezen.
Voor andere problemen na een peeling, zoals vlekken, aanhoudende roodheid en littekens, kunt u ons artikel “Problemen na een chemische peeling” lezen, en voor de algemene stappen bij elk probleem ons artikel “Wat te doen bij een complicatie na een esthetische behandeling?”.
Beperkt bewijs: de meeste informatie over hoe vaak milia en puistjes na laser en peeling voorkomen, is gebaseerd op retrospectieve studies uit één centrum, casusreeksen en overzichtsartikelen; hoe vaak het voorkomt, verschilt sterk per soort behandeling, diepte, verzorgingsproducten en huidtype. Voor microneedling en IPL zijn de gegevens nog beperkter. Daarom kan u geen persoonlijk risicopercentage worden genoemd. Deze pagina is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen onderzoek.
Vragen voor uw arts
- Vergroot mijn voorgeschiedenis met acne het risico op puistjes na deze behandeling?
- Welke zalf moet ik na de behandeling gebruiken, hoe lang en hoeveel?
- Wanneer kan ik overstappen op een lichtere vochtinbrengende crème?
- Hoe moet ik mijn acnebehandeling vóór en na de behandeling aanpassen?
- Wanneer kan ik weer beginnen met retinoïden en producten met zuren?
- Welke uitslag is normaal, en bij welke moet ik u direct bellen?
- Wat wordt er gedaan als er milia ontstaan; moet ik wachten tot ze vanzelf verdwijnen?
- Hoe kan ik u buiten kantooruren bereiken als er een probleem is?
Veelgestelde vragen
Wat zijn de witte puntjes na een laserbehandeling?
Pijnloze, kleine, harde witte puntjes zijn meestal keratinecystjes, milia genoemd, die in herstellende huid kunnen ontstaan. Een deel verdwijnt na verloop van tijd vanzelf. Laat ze bij de controle zien aan uw arts; probeer ze thuis niet uit te knijpen of met een naald open te maken.
Is het normaal dat er na een peeling puistjes ontstaan?
In de eerste weken kan een lichte opvlamming van puistjes voorkomen; vooral dikke verzorgingsproducten en aanleg voor acne vergroten dit risico. Zijn de puistjes pijnlijk, nemen ze snel toe, hebben ze gele korsten of gaan ze samen met koorts, neem dan dezelfde dag contact op met uw arts, omdat het een infectie kan zijn.
Verdwijnen milia vanzelf?
Een deel kan binnen weken of maanden vanzelf verdwijnen. Milia die niet verdwijnen of hinderen, kunnen door een arts onder steriele omstandigheden worden leeggemaakt.
Mag ik mijn milia thuis met een naald openmaken?
Nee. Thuis openmaken met een naald of scherp voorwerp vergroot het risico op infectie, vlekken en littekens in herstellende huid. Dit moet onder steriele omstandigheden gebeuren door een arts of onder toezicht van een arts.
Is het een puistje of een koortslip; hoe weet ik dat?
Een koortslip begint meestal met een branderig, stekend gevoel en verschijnt als kleine, in groepjes staande blaasjes met helder vocht of pijnlijke wondjes. Neem bij dit beeld zonder te wachten dezelfde dag contact op met uw arts; zit het rond het oog en verandert uw zicht, bel dan 112.
Moet ik met mijn crème stoppen omdat er puistjes zijn ontstaan?
Stop er niet op eigen houtje mee en wissel niet zelf van product. Bel uw arts en vertel wat er aan de hand is; beslis samen wanneer en hoe uw verzorgingsproduct wordt aangepast.
Kan ik een laser- of peelingbehandeling laten doen als ik acne heb gehad?
Die beslissing neemt uw arts na onderzoek. Als u vóór de behandeling vertelt dat u acne hebt gehad en welke behandelingen u gebruikt, helpt dat uw arts het verzorgingsschema daarop af te stemmen.
Bronnen
- Complications of carbon dioxide laser resurfacing. An evaluation of 500 patients (Nanni CA, Alster TS). Dermatol Surg 24(3):315–320. PMID: 9537005 — Dermatologic Surgery, 1998
- Side effects and complications of fractional laser photothermolysis: experience with 961 treatments (Graber EM, Tanzi EL, Alster TS). Dermatol Surg 34(3):301–305. PMID: 18190541 — Dermatologic Surgery, 2008
- Short-term side effects of fractional photothermolysis (Fisher GH, Geronemus RG). Dermatol Surg 31(9 Pt 2):1245–1249. PMID: 16176779 — Dermatologic Surgery, 2005
- Fractionated laser skin resurfacing treatment complications: a review (Metelitsa AI, Alster TS). Dermatol Surg 36(3):299–306. PMID: 20100273 — Dermatologic Surgery, 2010
- Review in peeling complications (Costa IMC et al.). J Cosmet Dermatol 16(3):319–326. PMID: 28349655 — Journal of Cosmetic Dermatology, 2017
- Milia: a review and classification (Berk DR, Bayliss SJ). J Am Acad Dermatol 59(6):1050–1063. PMID: 18819726 — Journal of the American Academy of Dermatology, 2008
- Milium, milia — DermNet, 2009
Deskundigenraad Medische Esthetiek
Dit artikel is beoordeeld door de Deskundigenraad Medische Esthetiek van Doktorclub.
