Evde bakım ve tıbbi cihazlar

Kimler yararlanabilir?

Yönetmeliğe göre evde sağlık hastası, tanısı konmuş bir hastalık nedeniyle cihaza, yatağa ya da eve bağlı olan kişidir. Yaşlılık nedeniyle sağlık hizmetine ulaşmakta güçlük çeken kişi de bu tanıma girer. Kişinin ya da ailesinin talep etmesi ve talebin uygun görülmesi gerekir. Hizmet; muayene, tedavi, tıbbi bakım, rehabilitasyon ve izlemi kapsar. Kural, Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesindedir.

Kaynak: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve Koordinasyonuna İlişkin Yönetmelik, md. 4 (RG 23.06.2026/33289)

Nasıl başvurulur?

Başvuruyu hasta ya da kanuni temsilcisi yapar. e-Nabız üzerinden, Bakanlığın iletişim merkezini (ESHİM) arayarak ya da doğrudan başvurulabilir. Aile hekimi de başvuru yapabilir. ESHİM'e 08.00 ile 22.00 arasında ulaşılır. Bakanlık hastanelerinin sayfalarında bu hattın numarası 444 38 33 olarak yazılıdır.

1. Hastanın kimlik bilgilerini ve adresini hazırlayın.
2. Elinizdeki raporları ve taburcu belgesini yakın tutun.
3. e-Nabız'dan ya da 444 38 33'ü arayarak başvurun.

Kaynak: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Yönetmeliği, md. 14 ve md. 15 · Sağlık Bakanlığı – Bolu İzzet Baysal FTR Hastanesi: Evde Sağlık İletişim Merkezi 444 38 33

Başvurudan sonra ne olur?

Başvuru önce aile hekimine gider. Aile hekimi bir iş günü içinde ön değerlendirme yapar. İl sağlık müdürlüğündeki koordinasyon merkezi (ESKOM) başvuruyu en geç üç günde sonuçlandırır. İlk ev ziyareti de bu süre içinde yapılır. İlk ziyarete sorumlu hekim katılır. Hekim, hastanın evde sağlık hastası olup olmadığına karar verir.

Kaynak: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Yönetmeliği, md. 15 ve md. 16

Ekip evde neler yapar?

Hizmet sürekli ya da süreli olabilir. Süreli hizmet taburculuktan sonra otuz güne kadardır. Hekim uygun görürse otuz gün daha uzar. Ekip size bir ziyaret planı verir. Aileye bakım ve evde kullanılan tıbbi cihazlar konusunda eğitim verilir. Gerekirse ekibe eczacı katılır ve ilaçları gözden geçirir.

Kaynak: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Yönetmeliği, md. 16

Hizmet ne zaman biter, şikâyet nereye yapılır?

Hizmet; hasta vefat edince, hekim artık gerek olmadığını saptayınca ya da hasta veya yetkili yakını isteyince biter. İlde bir yürütme komisyonu vardır. Bu komisyon hasta ve yakınlarının şikâyetlerini inceler. Uygun görülmeyen talepler ve itirazlar da burada karara bağlanır. Evde bakım maaşı ayrı bir yardımdır; “Haklar ve destekler” rehberinde anlatılır.

Kaynak: Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Yönetmeliği, md. 6 ve md. 17 · Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Evde bakım yardımı SSS

Hangi cihazlar iade usulüyle verilir?

SUT'un 3.3.6 maddesi bu cihazları sayar. Bunlar; maskeyle kullanılan solunum destek cihazları, evde oksijen cihazları, ev tipi ventilatör ve akülü tekerlekli sandalyedir. Ev tipi ventilatör için kesintisiz güç kaynağı da listededir. Bu cihazlar size taahhütname karşılığı verilir. İşiniz bitince SGK'ya geri verilir.

Kaynak: SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), md. 3.3.6

Başvuru nasıl yapılır?

Önce sağlık kurulu raporu alınır. Raporda, cihaz için SGK'ya başvurulması gerektiği yazar. Rapor ve reçeteyle Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne başvurulur. Bu başvuru reçete tarihinden sonra 10 iş günü içinde yapılmalıdır. SGK önce kendi deposuna bakar. Depoda cihaz yoksa ve SGK onay verirse, sizin aldığınız cihazın bedeli ödenir. Onay almadan alınan cihazın bedeli ödenmez.

1. Sağlık kurulu raporunu ve reçeteyi alın.
2. 10 iş günü içinde il müdürlüğüne başvurun.
3. Depoda cihaz yoksa, cihazı almadan önce SGK onayını bekleyin.

Kaynak: SUT, md. 3.3.6 (2) ve md. 3.1.2.1 (3)

Evde oksijen için rapor

Oksijen raporu belli dallardan bir uzmanın bulunduğu kurulca verilir. Çocukta bu uzman çocuk göğüs ya da çocuk nöroloji uzmanıdır. Raporda tanı, cihazın türü, oksijen akışı ve günde kaç saat kullanılacağı yazar. Rapora kan gazı sonucu eklenir. SGK; oksijen tüpü, oksijen konsantratörü ve taşınabilir oksijen cihazı öder. Taşınabilir cihaz için ek koşullar vardır. Hasta yatalak olmamalı, çalışıyor ya da okula gidiyor olmalıdır.

Kaynak: SUT, md. 3.3.6.B

Uzun süreli solunum yetmezliğinde maskeli cihaz

Uzun süren solunum yetmezliğinde SGK yalnız belli iki seviyeli basınç cihazlarını öder. Raporda göğüs, nöroloji, anestezi, yoğun bakım ya da çocuk göğüs hekimlerinden en az biri olmalıdır. Cihazı da bu hekimler yazar. Raporda cihazın türü ve maske gibi ekleri yazılır. Bu konu SUT'un 3.3.6.A-2 maddesindedir.

Kaynak: SUT, md. 3.3.6.A-2

Sarf malzemesi ve rapor süresi

Sürekli kullanılan malzemeler için rapor çoğunlukla en fazla 2 yıl geçerlidir. Reçete en fazla 2 aylık miktarda yazılır. Yeni reçete, malzemenin bitiş tarihinden 15 gün öncesine kadar yazılabilir. Aspirasyon sondası ve hasta bezi rapor takipli malzemeler arasında sayılır.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (5) ve md. 3.1.2.2

Kullanım süresi (miat) ve yenileme

Ortez, protez ve benzeri araçlar SUT eki EK-3/C listelerinde yer alır. Listede olmayan araçların bedeli, SUT'taki istisnalar dışında ödenmez. Bu araçlar miat süresi dolmadan yenilenmez. Ama kusur olmadan bozulur ve onarılamazsa, raporla erken yenilenebilir. Yenileme raporunda eski aracın ve yenileme nedeninin yazılması gerekir.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (1), (2), (9) ve (12)

Büyüyen çocuklar için

Çocuk büyüdüğü için araç artık olmayabilir. Bu durum sağlık raporuyla gösterilirse araç süresinden önce yenilenebilir. Kural, SUT'un 3.1.2 maddesinin dokuzuncu fıkrasının (a) bendindedir. Kontrollerde aracın uyup uymadığını hekiminize sorabilirsiniz.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (9) a

Kişiye özel yapılan ortez ve protez

Kişiye özel yapılan araçlar, Sağlık Bakanlığının ruhsat verdiği merkezlerden alınırsa ödenir. Rapor tarihi ile merkeze başvuru arasında en fazla 4 ay olmalıdır. Hazır araçta rapor ile fatura arasında en fazla 2 ay olmalıdır.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (4), md. 3.1.2.1 (1) ve md. 3.1.2.2 (6)

Kaybolursa ya da bozulursa

SGK'nın ödediği bir araç kaybolur ya da çalınırsa, miat dolana kadar yenisi ödenmez. Garanti süresinde bakım ve onarım için satan firmaya başvurulur. Garanti bitince SGK'nın ilgili birimine başvurulur. Kullanım kurallarına uyulmadığı için çıkan arızanın bedeli ödenmez.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (7) ve (8)

Kullanım kılavuzu ve telefon listesi

Cihazın kılavuzunu okuyun ve el altında tutun. Temizliği üreticinin yazdığı gibi yapın. Kılavuz yoksa sağlık ekibinize sorun. Hekiminizin, evde sağlık ekibinin ve cihaz firmasının telefonlarını bir yere yazın. Cihazın modelini ve seri numarasını da not edin.

Kaynak: FDA – Frequently Asked Questions About Home Use Devices

Cihaz arızalanırsa: yedek cihaz

SGK'nın iade aldığı bazı cihazlar için SUT yedek cihaz kuralı koyar. Garanti süresindeyse, onarım bitene kadar satan firma ücretsiz yedek cihaz verir. Garanti bittiyse SGK birimi stoktan yedek verir. Stokta yoksa onarımı yapan firma ücretsiz yedek verir. Cihazınızın bu kapsamda olup olmadığını il müdürlüğüne sorabilirsiniz.

Kaynak: SUT, md. 3.1.2 (8) b

Pil ve yedek güç

Cihazın pille ya da jeneratörle çalışıp çalışmadığını kılavuzdan ya da firmadan öğrenin. Pilleri ve yedek güç kaynağını dolu tutun. Yedek pil ve şarj aleti bulundurun. Islak kabloyu ve ıslak cihazı prize takmayın. Elektrik gelince cihazın ayarlarını kontrol edin. Kesintiden sonra cihaz ilk ayarına dönebilir.

Kaynak: FDA – Tips about Medical Devices and Natural Disasters · CDC – Prepare Your Health: Power Sources

Jeneratör ve karbon monoksit

Jeneratör egzozu karbon monoksit yayar. Bu gaz kokusuzdur ve öldürebilir. Jeneratörü ev içinde, bodrumda ya da garajda çalıştırmayın. Kapı ve pencere açık olsa da bu kural geçerlidir. Açık pencerenin yanında da çalıştırmayın. Pilli bir karbon monoksit dedektörü işe yarar.

Kaynak: FDA – Tips about Medical Devices and Natural Disasters · CDC – Prepare Your Health: Power Sources

Dağıtım şirketine kayıt

Solunum cihazı, diyaliz ünitesi gibi elektrikle çalışan yaşam destek cihazına bağlı kişiler için özel bir kural vardır. Belgesi olan kişi dağıtım şirketine yazılı başvurur. Şirket, bu evi kayıt altına alır. Kural, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 52. maddesindedir.

1. Hekiminizden geçerli bir sağlık raporu alın.
2. Bölgenizdeki elektrik dağıtım şirketine yazılı başvurun.
3. Size ulaşılacak telefonu ya da iletişim yolunu bildirin.

Kaynak: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği, md. 52 (1)

Kesinti öncesi haber verilmesi

Planlı kesinti olacaksa dağıtım şirketi bu kişilere öncelikle haber verir. Plansız kesintide de durum hakkında bilgi verir. Haber, kişinin seçtiği iletişim yoluyla verilir. Bu yüzden telefonunuzun güncel olması önemlidir. Haber gelse de kesinti için kendi yedek planınızı hazır tutun.

Kaynak: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği, md. 52 (5) ve (6)

Borç yüzünden elektrik kesilmez

Geçerli sağlık raporunu veren kişinin elektriği, olağan tüketim borcu yüzünden kesilmez. Borç için taksit istenebilir. Taksit süresi en fazla dört aydır. Dağıtım şirketi, rapor bitmeden en az 20 gün önce sizi uyarır. Rapor bittikten sonra 30 gün içinde yeni raporu vermeniz gerekir.

Kaynak: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği, md. 52 (2)–(4)

Arıza hattı nerede yazar?

Dağıtım şirketleri 24 saat açık bir çağrı merkezi kurmak zorundadır. Arıza ve acil durumda aranacak numara elektrik faturanızda yazar. Bu numarayı cihazın yanına ve telefonunuza kaydedin. EPDK bir arıza hattı değildir; arıza için dağıtım şirketi aranır.

Kaynak: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği, md. 54 (2) · EPDK – Elektrik Piyasası Sıkça Sorulan Sorular

El yıkama

Ellerinizi en az 20 saniye sabun ve suyla yıkayın. Yarayı temizlemeden önce ve sonra yıkayın. Yemek hazırlarken ve yemekten önce de yıkayın. Tuvaletten ve bez değiştirdikten sonra da yıkayın. Sabun ve su yoksa en az yüzde 60 alkollü el dezenfektanı kullanılabilir.

Kaynak: CDC – About Handwashing

Oksijen kullanılan evde yangın riski

Oksijen ateşin çok daha hızlı yanmasına yol açar. Oksijen olan odada kimse sigara içmemelidir. Oksijeni ocak, soba, mum ve ısıtıcıdan yaklaşık 2 metre uzak tutun. Yağ ya da alkol içeren ürünleri oksijenden uzak tutun. Evde çalışan bir duman dedektörü ve yangın söndürücü bulunsun.

Kaynak: MedlinePlus – Oxygen safety

Trakeostomi bakımında dikkat

Trakeostomi, nefes için boyunda açılan deliktir. Yanınızda her zaman yedek bir kanül bulunsun. Ateş, kızarıklık, şişlik ya da delikten akıntı olursa hekiminizi arayın. Çekmekle çıkmayan koyu balgam ve nefes darlığı da hekime bildirilmelidir. Kanül çıkar ve yerine takılamazsa 112'yi arayın.

Kaynak: MedlinePlus – Tracheostomy care

112'yi ne zaman aramalı?

112, Türkiye'de tek acil çağrı numarasıdır. Sağlık, polis ve itfaiye hatları bu numarada toplanmıştır. Evde sağlık hizmeti alan hastada acil bir durum olursa acil sağlık hizmetleri devreye girer. Evde sağlık ekibi acil ekip değildir. Hayati bir tehlike varsa beklemeden 112'yi arayın.

Kaynak: İçişleri Bakanlığı – 112 Acil Çağrı Merkezleri Projesi · Evde Sağlık ve Palyatif Bakım Yönetmeliği, md. 16 (16)

Yazılı bir acil plan

Evdeki cihazların listesini yazın. Hekim, evde sağlık birimi, elektrik arıza hattı ve itfaiye numaralarını ekleyin. Cihazın nasıl kullanılacağını kısa adımlarla yazın. Bu notu aile, komşu ya da size yardım edecek kişilerle paylaşın. Hastalık sayfasındaki acil durum kartını da doldurup yanınızda taşıyabilirsiniz.

Kaynak: FDA – Tips about Medical Devices and Natural Disasters · FDA – Frequently Asked Questions About Home Use Devices

Uzun kesinti ya da afet için

Elektrik uzun süre gelmezse ne yapacağınızı önceden düşünün. Cihazınızın pille kaç saat çalıştığını öğrenin. Gerekirse gidebileceğiniz bir yer belirleyin. Bunu hekiminizle ve evde sağlık ekibinizle konuşabilirsiniz. Tek kullanımlık malzemeleri yeniden kullanmayın; eksik olursa sağlık ekibine başvurun.

Kaynak: FDA – Tips about Medical Devices and Natural Disasters · CDC – Prepare Your Health: Power Sources